QUÀ CỦA CHỊ SƠN

QUÀ CỦA CHỊ SƠN

Nhà thơ Văn công Hùng

Chị Sơn nhắn tôi: Chị muốn in tập thơ 600 bài của chị đã đăng trong website nguyenthison.vn từ trước tới nay. Web thú vị, nhưng in ra sách, được giở nó sột soạt, được ngửi mùi giấy, mùi mực in, được thấy sách của mình để trên giá... cũng thú. Em đọc giúp chị được không?

Tất nhiên là tôi không thể từ chối chị, người chị mà tôi rất quý mến, người mà bao giờ vào Sài Gòn, tôi cũng được chị gọi ngồi với chị một bữa, cùng nhóm bạn bè của tôi, không là chị giận. Và cuộc ấy luôn là chị giành mời, ở nhà hàng của con trai chị. Và những cuộc ngồi như thế, cũng chỉ toàn thơ.

Trông rất nhàn và thư thái, như là chả có gì khiến chị lưu tâm, khiến chị ưu tư, khiến chị phải suy nghĩ, nhưng té ra đấy là một tâm hồn rất nhạy cảm. Đời chị thành công nhưng cũng từng trầm luân. Nhưng rồi cứ thế, chị đứng dậy, vượt qua và “vượt lên số phận”, trở thành doanh nhân, tiến sĩ, luật gia, nhà giáo và nhà thơ.

Và, tôi đoán, chứ chị chả nói, thơ đã giúp chị có phong thái ấy, tâm hồn ấy, cốt cách ấy, sự nghiệp ấy, thành công ấy...

Vậy thì việc in một tập thơ, coi như là tuyển, là một việc rất nên làm, và đáng làm lúc này. Nhất là gần đây, chị công khai trên facebook của mình, chị đang phải hóa trị trong bệnh viện.

Việc như thế, tuổi như thế, mà vẫn làm tới 600 bài thơ thì quả là, rất đáng nể...

Chủ yếu thơ của chị làm theo thể thất ngôn, thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn, song thất lục bát và lục bát... Và tất nhiên, cũng đa phần là thơ tự sự, thơ cho mình, cho con, cho cháu, cho công việc, cho học trò của chị.

Những thăng trầm trong cuộc đời chị ít thể hiện trong thơ. Thơ chị thủ thỉ tâm tình, hướng nội dẫu luôn nhìn ra xung quanh. Thì mấy tập thơ của chị cũng đều tên là “Cảnh sắc quanh ta”, “Cuộc sống quanh ta”, và “Hạnh phúc quanh ta”, lấy mình làm trung tâm, chị hướng ra xung quanh bằng cái nhìn nội tâm trong trẻo, để lan tỏa cảm xúc, lan tỏa ý tưởng, lan tỏa phát hiện, lan tỏa niềm vui tuổi già... để thư giãn, để trao gửi, để tâm tình, để cả dặn dò con cháu...

Và vì thế đọc thơ chị ta như bước vào một khu vườn đầy màu sắc, của hoa lá, của thiên nhiên, và tất nhiên nó toát ra từ cái nhìn nồng ấm của thi sĩ, cô đọng từ chính tâm hồn tác giả. Nó là những suy ngẫm, những đúc rút, những kinh nghiệm của một người từng trải, và ấm áp, thân thương, trách nhiệm, điềm tĩnh. Tiếp xúc với chị, rồi đọc thơ chị, thấy sự thống nhất rất rõ giữa cách sống và sự lập ngôn trong thơ.

Đây là trạng huống lạc quan của người 76 tuổi khi được cháu... khen: “Cháu vui cháu chúc nịnh bà/ Tóc quăn trắng điểm như là hai lai/ Bà cười nét mặt hiền nai/ Nheo nheo đuôi mắt viết bài đăng phây”. À lại nói thêm, chị là một “phây thủ” có hạng ngoài cái trang web tôi nhắc trên kia. Tức là cuộc sống đời thực của chị cũng rất hiện đại, rất công nghệ, rất cập nhật, bởi từ facebook, chị đọc, chị biết, chị thu nhận cả thế giới, và ngược lại, chị cũng gửi ra thế giới thơ và những suy nghĩ, tâm trạng của chị về đời sống, có những tus của chị trên facebook tới vài ba ngàn like, hàng trăm comment. Có lúc tôi đùa: chị nhập tổ ngàn like được rồi.

Đây là cách chị ngắm hoa. Ngắm hoa nhưng luôn suy nghĩ, luôn đặt ra những câu hỏi, luôn tư duy kiểu “tôi tư duy tức là tôi tồn tại”:  “Ai bảo em hoa giấy/ Em hoa thật cơ mà/ Dù trời mưa hay nắng/ Hoa nở sáng cửa nhà/ Sao là hoa giấy nhỉ/ Em vẫn nở đấy thôi/ Vẫn rụng tàn trước gió/ Chu kỳ sống vẫn trôi”. Ta thấy có người có cảnh có vật có tâm trạng có nỗi niềm trong ấy. Thì nó cũng như hoa giấy, mỏng manh vô tư thế, nhưng cũng vừa phù du vừa thắc thỏm. Nở đấy rụng đấy, luân hồi vô thường tưởng như vô tri mà thắc thỏm.

Đây là cố hương của chị: “Bà ngồi kể chuyện ngày xưa/ Bên dòng sông Đuống còn thưa xóm làng/ Trai thanh gái tú thường sang/ Hát câu quan họ nhịp nhàng trao duyên”.

Đây là mùa xuân trong mắt chị: “... Em ơi Xuân đã về đây/ Lá non nhẩy lộc hây hây ửng hồng/ Hạt mưa lất phất giọt trong/ Trên cành hoa tựa môi cong mỉm cười...”.

Còn đây là thơ cho các cháu của chị, cũng là cho học sinh của chị: “Thấp thoáng nhà ai bên ngõ vắng/ Dịu dàng cô gái dáng thơ ngây/ Nhìn trời cháu nghĩ bao điều ước/ Có phải chiều Thu ánh sáng đầy”...

Đây là cảm xúc thiền: “Mỗi buổi sáng/ Niệm Phật Nam mô A Di Đà/ Tiếng chuông thánh thót ngân âm xa/ Khói hương bay quyện vào tâm thức/ Lắng đọng lạc vào cõi nhã ca”...

Và vẫn quan tâm những vấn đề thế sự: “Đêm nay mất ngủ lại vào phây/ Lướt lướt xem xem chữ nghĩa đầy/ Nào Tập nào Trâm cùng thách thức/ Bất ngờ chứng khoán đẹp hây hây/ Nhiều người đã đoán ý đồ Trâm/ Đánh khẽ giơ cao thậm chí gầm/ Bản chất kinh doanh khôn hết biết/ Thương trường ai bảo "lão già hâm"?/... Thế giới thở phào cùng nhẹ nhõm/ Thời gian ba tháng đủ cùng bàn/ Có đi có lại là nguyên tắc/ Cùng thắng sẻ chia mới vẹn toàn”...

Với chị, thơ trước hết là những tâm sự cá nhân, cho mình, cho những người xung quanh, những người thân, nó gần gũi và đầy sự chiêm nghiệm bản thân. Mà như đã nói, bản thân chị thì cũng có tới mấy “pháp nhân”: doanh nhân nổi tiếng, luật sư, nhà giáo, phần nào là chính trị gia vì chị từng là Đại biểu HĐND, Uỷ viên Uỷ ban Trung ương MTTQVN. Và thơ, như một mạch nguồn trong trẻo, để một mặt chị bày tỏ quan điểm, chính kiến, thể hiện cảm xúc, mặt khác, như cây gậy để chị cân bằng bước đi trong cuộc sống. Bởi, nếu mới tiếp xúc, thấy chị là một người hết sức thảnh thơi, nhàn tản, nhưng tìm hiểu kỹ, thì mới biết cuộc đời chị đầy thăng trầm, nhưng bằng bản lĩnh và niềm tin, tất nhiên là tài năng vừa thiên bẩm, vừa truyền thống gia đình và cả tự học, chị đã vượt qua và giờ thanh thản tổng kết cuộc đời mình bằng tập thơ này. Gọi tổng kết thì nó to tát, bởi sự nghiệp của chị nó đồ sộ hơn thơ nhiều. Nhưng thơ nó giúp chị níu giữ ký ức, neo giữ cảm xúc, lưu giữ kỷ niệm, nó là tấm gương trong veo để chị soi vào, thấy mình trong ấy, con cháu thấy mẹ, bà, cố mình trong ấy. Một cách giản dị để dù năm dù tháng qua đi, chị vẫn hiện diện ở cuộc đời này...

Gần đây chị công khai trên facebook cá nhân việc mình bị K, và đang hóa trị. Chị thông báo, có vẻ như chị hợp thuốc, đã quen với tác dụng phụ của thuốc. Sinh năm 1950 ở Bắc Ninh, nơi có cô ca sĩ xinh đẹp đang rất nổi với bài hát Bắc Bling, nên năm nay dẫu đã 76 tuổi, dẫu đang hóa trị, chị vẫn giữ được nét duyên, nét nền nã của các liền chị Quan họ. Hy vọng, tập thơ này ra đời sẽ như một liều thuốc, một thang bổ dưỡng tinh thần để chị tiếp tục là chị, cô gái Nguyễn Thị Sơn tràn đầy năng lượng để tiếp tục lan tỏa sự tích cực của những giá trị sống mà chị đã từng có và đang có...

Cũng cần phải nhắc thêm, về chữ, ngoài những tập thơ đã có và tập này, chị cũng từng có tới mấy tập văn xuôi, và hàng trăm bài thơ của chị được các nhạc sĩ phổ nhạc. Chỉ tính số chữ, số trang sách của chị, tôi, cũng là người viết, được cho là chuyên nghiệp, cũng đủ nể rồi. Mà tôi chỉ mỗi việc viết, chị còn hàng núi công việc, trọng trách khác.

Và vì thế, bằng bài viết nhỏ này, tôi bày tỏ sự ngưỡng mộ, một  sự ngưỡng mộ tự tâm đối với bà chị mà tôi yêu quý, thán phục và kính trọng. Với sự hiểu biết của tôi, những người lao động và thành công như chị trong xã hội không nhiều. Chúc mừng tập thơ 600 bài của chị, món quà tặng cuộc sống chị ấp ủ đã lâu và giờ đã thành hiện thực...

Nhà thơ Văn Công Hùng