PHÁP LUẬT & ĐẠO ĐỨC, TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC, TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI

Trước khi học luật và hiểu biết về pháp luật, chúng tôi được học về cách xử sự, sự lễ phép và giáo dục từ trong gia đình và trong xã hội.
* Có những phạm trù liên quan đến tội lỗi, vi phạm pháp luật rất mong manh với ranh giới của đạo lý và trách nhiệm xã hội.
* Ví dụ: Trong luật hình sự, nếu người cha phạm tội, người con biết mà không tố giác thì sẽ bị quy kết vào khung "che dấu tội phạm" nhưng nếu người con tố giác cha mình thì sẽ bị gia đình, xã hội phán xét là "đồ mất dậy, bất hiếu". Nói như thế để thấy sự phức tạp của luật pháp.

* Mấy hôm nay thấy mọi người đề cập về việc tai nạn giao thông gây nên cái chết cách đây một năm của một cô gái tuổi mười tám chuẩn bị đi thi tốt nghiệp.
Tối qua VTV có ghi buổi nói chuyện của bố cháu gái bị tai nạn,... Tôi cảm thấy có gì đó rất... không phù hợp.
* Phân tích tình huống này không đơn giản, không thể viết vài lời, trong phạm vi một bài viết trên FB.
Khi phân tích các tình huống xảy ra, tôi hay đặt đầu câu chữ "giá mà..."

1. Không một ai tham gia giao thông mong muốn gặp tai nạn, bị tai nạn hay gây ra tai nạn. Nhưng đã lỡ xảy ra rồi, có "giá mà" cũng không còn kịp. Vậy xử lý sự việc nên như thế nào. Giá mà người lái xe và người cùng đi trên xe chạy vội xuống bế cháu gái đi cấp cứu kịp thời, có thể cháu sẽ không bị mất máu, có thể cháu sẽ không bị nhiễm trùng hoại tử vết thương, có thể cháu sẽ được cứu sống dù có mất một chân. Nhưng sự thật là người lái xe không làm như thế mà vội bỏ đi. Có thể người lái xe trong lúc hoảng sợ đã không tỉnh táo xử lý tình huống, nhưng rõ ràng cháu gái không có cơ hội để được sống.

2. Tình huống người cha xuất hiện trên VTV.
Có thể là thời gian một năm đã làm cho gia đình nguôi ngoai việc mất con gái.
Có thể gia đình cháu gái có suy nghĩ rộng lượng từ bi của gia đình là "thôi thì con mình đã mất rồi, có buộc người lái xe phải đi tù, con mình cũng không sống lại được...
Cũng có thể vì hoàn cảnh gia đình và sự thông cảm với người lái xe: dù sao họ đã biết lỗi, đã xin bù đắp những nỗi đau của gia đình mà chấp nhận sự hòa giải đền bù...
Nhưng những điều đó là sự thông cảm tế nhị, mất con là sự đau đớn tột cùng, sao lại phải lên VTV để chịu sự sỉ nhục ném đá của mọi người. Tôi cho rằng quá tàn nhẫn với người cha. Lậy trời, chúng ta là con người mà...

3. Tình huống những người trẻ đến đặt vòng hoa có thể là bạn học cùng trường của cháu gái, có thể là hàng xóm, bạn cùng khu phố của gia đình, nhớ ngày bạn mình bị tử nạn thì đến tỏ lòng thương tiếc đặt bó hoa, thắp nén nhang... không ngờ lại bị các bác lao công đến ca là tự động dọn, gây ra sự phản cảm của cộng đồng MXH.

4. Trách nhiệm xã hội của người vợ ông lái xe, tôi không biết bà ấy là ai nhưng ví dụ ở phần đầu bài viết tôi đã nêu, biết chồng sai mà vẫn tìm cách che dấu và lo lắng các sự việc để giảm nhẹ tội (hoặc lỗi) cho chồng. Tôi nghĩ cũng có nhiều người thông cảm, nhưng thật sự việc làm đó của bà vợ là lửa cháy đổ dầu thêm.

5. Các cụ ta thường nói "đánh kẻ chạy đi... ai đánh người biết quay đầu lại...", nếu biết lỗi thì nên quay đầu là bờ". Ông lái xe nên thành thực xin lỗi gia đình nạn nhân, nhất là ông bố đau khổ trên VTV, cũng cần xin lỗi cộng đồng xã hội, đừng coi thường gen z nhé. Bạn của cháu gái thì cũng tầm 18, 20 dễ giận nhưng cũng dễ tha thứ...

* Các bạn đồng nghiệp của tôi đã phân tích đầy đủ về pháp luật hình sự rồi. Tôi không muốn viết thêm mà chỉ bày tỏ về cách xử sự cho phù hợp thôi nhé.
Nguyễn Thị Sơn
18.8.2026